Čamu turmy pavinny być kamfortnymi

U adnosinach da turmaŭ my pryvykli ŭžyvać slovazlučennie «papraŭčyja ŭstanovy», adnak znachodžannie u nich usio jašče ŭsprymajem mienavita jak pakarannie — zaslužanuju karu za ŭčynienaje zlačynstva. Zamiest spahady da zniavolienych normaj u našym hramadstvie ličycca pomslivaje «tak im i treba». Toĺki voś nasciarožanasć u adnosinach da bylych zekaŭ vidavočna kaža pra toje, što mala chto vieryć u vypraŭliennie praz šmathadovaje turemnaje katavannie.

Navat padsviadoma my adčuvajem, što boĺšasć nie vychodzić z turmy liepšymi liudźmi, čym jany byli na momant prysudu — adbyŭšyja termin u papraŭčych ustanovach zusim nie ŭsprymajucca asiaroddziem jak «dobraprystojnyja hramadzianie» i vyklikajuć chutčej niedavier, časciakom calkam apraŭdany. Alie ŭ takim vypadku, prabačcie, a navošta naohul turmy patrebnyja, kali z ich papraŭčaj funkcyjaj vidavočna niešta nie tak? U čym sens i meta isnavannia «papraŭčych» ustanoŭ u ich ciapierašnim vyhliadzie?

Pomsta

«A kali b heta ty paciarpieŭ abo tvaje rodnyja?! Chaj adkažuć za toje, što narabili!» — žaliezny arhumient na karysć nieabchodnasci prymusić zlačynca mučacca. Tak, mienavita pomstaj mnohija i kirujucca ŭ sprečkach pra ŭmovy ŭtrymannia ŭ turmach. Chaj supastat pakutuje biez eliemientarnych vyhod, u asiaroddzi sadystaŭ nahliadčykaŭ i «dziedaŭščyny» sukamiernikaŭ. Zaslužyŭ. Alie chiba zlačyniec pa vyniku stanie liepš paslia taho, jak jamu hadami dadavali padstaŭ dlia nianavisci i pomsty? Vy dumajecie, što vy tym samym adpomscili jamu? Alie vysokaja vierahodnasć taho, što paslia vyzvaliennia jak raz zlačyniec budzie pomscić svaim «kryŭdzicieliam». I abjektam pomsty mohuć apynucca zusim nie abaviazkova liudzi, adpraviŭšyja jaho za kraty — adyhracca za pieraniesienyja katavanni byly «zek» moža i niepasredna na vas. Dyk ci nie pavinna być zadačaj papraŭčaj ustanovy naadvarot razarvać dadzienaje zahannaje kola pomsty?

Zastrašennie

«Chaj hety pakutuje, kab inšym tudy trapić nie chacielasia», — raspaŭsiudžanaja ideja pakazaĺnaj raspravy ŭ navučannie inšym. Toĺki voś u bylyja časy, kali turmy byli praktyčna smiarotnym prysudam, a sami smiarotnyja prysudy časam vynosilisia navat za drobnyja zlačynstvy, nijakaje zastrašennie tak i nie dapamahlo pazbavicca ad zlačynnasci. A ŭ našyja dni pry ŭsioj ciapierašniaj adnosnaj humannasci pienitencyjarnaj sistemy zlačynnasć nie zachapila jeŭrapiejskija harady.

Turma zakrytaha typu Storstrøm ŭ 70 miliach ad Kapienhahiena (Danija), dzie adbyvajuć svoj termin prysudžanyja da pazbaŭliennia voli na piać hadoŭ i boĺš, a taksama zniavolienyja, jakija parušyli ŭmovy znachodžannia ŭ turmach adkrytaha typu. Architekturnaje biuro: Møller Architects

Usio prosta: žorstkasć toĺki sparadžaje žorstkasć, robiačy hvalt hramadskaj normaj. Surova karajučaja parušyŭšych zakon sistema tym samym pakazvaje hramadstvu pryklad taho, jak možna abychodzicca z «niapraviĺnymi». U vyniku ŭsio zastrašennie naadvarot viartajecca novymi zlačynstvami. I nichto ŭ pracesie ich zdziajsniennia nie budzie dumać pra mahčymaje pakarannie. Časciakom jašče i na baku spraviadlivasci buduć bačyć mienavita siabie. Bo čalaviečaj pryrodzie ŭlasciva vieryć u svaju praŭdu i ŭdaču — nievyčerpnyja hanarlivasć i samanadziejnasć. Tamu palochać zlačyncaŭ raspravaj sapraŭdy hetak ža marna, jak palochać kurcoŭ strašnymi maliunačkami na pačkach cyharet.

Ekanomija

«A čaho heta my pavinny tracicca na ŭsialiakich zladziejaŭ?!» — jašče adzin arhumient na karysć ciapierašniaha paradku rečaŭ. My dumajem, što achviarujučy kamfortam zniavolienych dziaržava ŭ vyniku ekanomić srodki. Kali užo treba čalavieka časova izaliavać ad hramadstva, to calkam lahičnym zdajecca staracca vydatkavać na heta jak maha mienš biudžetnych hrašej. Toĺki na samaj spravie efiekt atrymlivajecca zusim zvarotny.

Pa-pieršaje, čym horš turemnyja ŭmovy, tym boĺš imkniennia ŭciekčy z turmy. A heta značyć, što patrabujucca dadatkovyja vydatki na achovu zniavolienych. Pa-druhoje, čym boĺš ŭzlavanym i žadajučym adpomscić hramadstvu vyjdzie zniavolieny z turmy, tym boĺš šancaŭ, što vieĺmi chutka pryjdziecca znoŭ marnavać hrošy na jaho turemnaje zniavoliennie. Pa-treciaje, samo pa sabie imkniennie žorstka pakarać pravaparušaĺnikaŭ pryvodzić da surovych prysudaŭ na mnohija hady ŭtrymannia za kazionny košt, dzie tyja ž skandynavy abyšlisia b u razy mienš praciahlym terminam, a to i naohul štrafam.

Zniavolieny ŭ finskaj turmie. Dlia daviedki: u Finliandyi na 100.000 žycharoŭ prychodzicca 53 zniavolienych, a ŭ Bielarusi — 345. Amaĺ u siem razoŭ boĺš.

Tamu nie budzie prabliemy z vydatkami na ŭtrymannie zniavolienych, kali siaredni termin zniavoliennia budzie surjozna pamienšany, a na adnaho zniavolienaha buduć prychodzicca dziasiatki prysudžanych da ŭmoŭnych (vyprabavaĺnych) terminaŭ z vysokimi štrafami. I ŭsie vydatki ŭ liubym vypadku varta razhliadać u pieršuju čarhu jak inviestycyju: paviernuty da zakonapasluchmianaha žyccia padatkaplacieĺščyk značna boĺš karysny dlia biudžetu, čym recydyvist, jaki boĺšuju častku žyccia pravodzić u turmie.

Dy i niama nieabchodnasci ŭ niejkich «zalimitavych» tratach. Narmaĺny ložak z dobrym matracam zamiest žalieznaj škonki i blachastaj padscilki, ŭnitaz sa zlivam zamiest smiardziučaj dzirki ŭ padlozie, piśmovy stol i palička dlia knih, mahčymasć abzaviescisia niachitraj bytavoj technikaj, u tym liku kamputaram z dostupam da lakaĺnaj sietki, i inšyja atrybuty zvyčajnaha čalaviečaha žyccia zamiest suceĺnaha «nie dazvoliena» — heta pytannie ŭ pieršuju čarhu adnosinaŭ da zniavolienaha, a nie finansaŭ.

Pieravychavańnie

«Ach nu kaniešnie, umovy im kamfortnyja, terminy zniavoliennia skaracić, a jak jany tady ŭsviadomiać svaju vinu i vypraviacca?!» — tak, mahčyma, zapiarečycie vy. Toĺki voś u zvyčajnym žycci vypraŭliennie praz surovyja pakaranni — adhaloski tych vychavaŭčych normaŭ, jakija ŭžo daŭno pryznanyja nieefiektyŭnymi. Takija miery naadvarot kaliečać psichiku, a nie vychoŭvajuć paŭnavartasnuju asobu i čliena hramadstva. My z asudženniem hliadzim na tych baćkoŭ, jakija ŭzdymajuć holas abo navat ruku na svaich dziaciej. I my razumiejem, što mienavita ŭ takich umovach dzieci mohuć pa vyniku vyrasci sacyjaĺna niebiaspiečnymi — tymi samymi zlačyncami. Dyk jaki sens praciahvać kaliečyć hetych liudziej, kali nieabchodna advarotnaje?

Komnata zniavolienaha ŭ turmie Halden. Heta druhaja pa vieličyni vypraŭlienčaja ustanova ŭ Narviehii različana na ŭtrymannie kalia 250 asabliva niebiaspiečnych zlačyncaŭ (hvaltaŭnikoŭ, zabojcaŭ, spakusnikaŭ niepaŭnahadovych). Architekturnaje biuro: HLM Architects sumiesna z Erik Møller Architects

Značna praviĺniej budzie razhliadać pravaparušennie, jak simptom zachvorvannia, a zniavolienaha — jak niebiaspiečnaha dlia navakoĺnych «nośbita virusu», jakoha treba izaliavać, alie nie mučać, a vyliečyć. I ŭ kožnym vypadku nieabchodna staranna razabracca ŭ pryčynach ŭznikniennia i razviccia adchilienniaŭ, vypracavać plan adnaŭliennia, dapamahčy čalavieku vypravicca i paslia svaimi daliejšymi dziejańniami pastaracca zahladzić toje, što jon narabiŭ raniej. Tamu liepš vydatkavacca na paru hadoŭ pracy z psicholahami i piedahohami, dać zniavolienamu šaniec na paŭnavartasnuju reabilitacyju, čym potym raz za razam asudžać hetaha čalavieka pa ŭsio boĺš ciažkich artykulach.

Zamiest epilohu

Treba pamiatać, što samo hramadstva šmat u čym niasie adkaznasć za zjaŭliennie ŭ im antysacyjaĺnych eliemientaŭ — baćki, što kaliečyli psichiku dziciaci abo prosta deliehavali jaho vychavannie vulicy, vychavaĺniki i nastaŭniki, jakija niadbala adnosiacca da svaich abaviazkaŭ, zajmajučyjasia samascviardženniem raviesniki i hetak daliej, skančajučy prosta liudźmi, abyjakavymi da prabliem inšych. Nieĺha zvaĺvać usiu vinu vykliučna na parušyŭšych zakon. Naadvarot: kali my stavim čalaviečnasć nieparušnaj kaštoŭnasciu, mienavita pryklad čalaviečnasci my pavinny ŭ pieršuju čarhu padać tym, chto byŭ asudžany za biesčalaviečnasć. I toĺki tak možna budzie damahčysia, kab u hetym sviecie dlia biesčalaviečnasci zastalosia jak maha mienš miesca.


Dalučajciesia da kamientaroŭ na Facebook i VK, a taksama da navin ab sviežych publikacyjach u Telegram. Pračytali sami — padzialiciesia z inšymi:

Prakamientavać