Ci moža anhlijskaja mova vyratavać bielaruskuju?

Pra nieabchodnasć papuliaryzacyi straciŭšaj za apošniaje stahoddzie svaje pazicyi bielaruskaj movy havorycca niamala. Adnak nieabchodna pamiatać, što mova — heta nie prosta niejkaja “nacyjanaĺnaja simvolika,” a ŭ pieršuju čarhu ŭtylitarny instrumient pieradačy infarmacyi. Asnoŭnuju kaštoŭnasć u hetym pracesie maje niepasredna sama infarmacyja, a nie sposab jaje pieradačy. Alie ŭ bielaruskaj movy ŭ hetym planie pazicyi slabyja.

Valodannie movaj zjaŭliajecca kliučom da infarmacyjnaha abmienu, i roznyja movy majuć u hetym planie roznyja “ŭzroŭni dostupu.” Davajcie pryznajem adrazu, što bielaruskaja mova nikoli nie pradastavić tych mahčymasciaŭ, jak taja ž ruskaja — nikoli nie budzie stoĺki navukovaj, techničnaj, bielietrystyčnaj i inšaj infarmacyi ŭ pierakladzie na našu movu, koĺki b my ni pracavali nad stvarenniem pierakladaŭ.

I z adnoj toĺki bielaruskaj movaj my apyniemsia abmiežavanyja dziasiatkam miĺjonaŭ suajčynnikaŭ i niebahatym abjomam dastupnaj infarmacyi.

Ci značyć heta, što ŭlasnaja mova bielarusam naohul nie patrebnaja? Zusim nie! Jak raz naadvarot: u hlabaĺnaj infarmacyjnaj prastory sučasnaha svietu, dzie pastupova scirajucca ŭsialiakija miežy, vieĺmi važna zachavać pry hetym svaju identyčnasć — nie toĺki nie stracić siabie, alie i zachavać kuĺturnuju raznastajnasć čalaviectva, jakaja harantuje jaho daliejšaje razviccio.

Važnasć zachavannia ŭlasnaj movy nie pavinna navat abmiarkoŭvacca.

Alie prabliema patencyjnaha infarmacyjnaha holadu zastajecca, i različvać na dapamohu toĺki Google Translate vidavočna nie prychodzicca. A zastacca biez dostupu da hlabaĺnaha infarmacyjnaha abmienu — heta ŭ ciapierašnim sviecie budzie katastrofa. Chtości moža zapiarečyć, što nijakaj prabliemy niama, bo josć ža ruskaja mova, užo nam viadomaja, na jakoj dastupny vielizarny abjom infarmacyi, a taksama boĺš za dzvie sotni miĺjonaŭ jaje nośbitaŭ. Alie ŭ dadzienaha stanu rečaŭ josć cely šerah vidavočnych niedachopaŭ:

  • ruskaja mova abmiažoŭvaje nas ramkami toĺki postsavieckaj prastory, za miežami jakoj na samaj spravie jaje papuliarnasć imkniecca da nulia;
  • Boĺšaja častka navukovaj, techničnaj i inšaj infarmacyi, zakančvajučy litaraturaj i kiniematohrafam, na ruskaj movie isnuje toĺki ŭ pierakladzie, časciakom skažajučym pieršapačatkovy sens;
  • krynicaj iĺvinaj doli infarmacyi na ruskaj movie zjaŭliajecca Rasija, jakaja atrymlivaje tym samym infarmacyjnuju manapoliju. A heta ŭžo ŭ svaju čarhu ciahnie za saboj surjozny kuĺturny i palityčny ŭplyŭ;
  • byŭšy lieksična blizkaj da bielaruskaj, ruskaja mova liohka vyciasniaje jaje z paŭsiadzionnaha karystannia.

Takim čynam, upor na ruskuju movu ŭ jakasci mižnarodnaj nie toĺki nie calkam vyrašaje asnoŭnuju zadaču, alie i zhubna adbivajecca na ŭsich daliejšych sprobach papuliaryzacyi bielaruskaj movy.

I značna pieravažniej z punktu hliedžannia “zabić dvuch zajcoŭ” budzie vidavočny vybar na karysć movy anhieĺskaj.

  • Pa-pieršaje, heta nie prosta 400 mln anhlamoŭnych, jakija ličać dadzienuju movu pieršaj rodnaj, alie jašče i boĺš za miĺjard čalaviek, zdoĺnych na hetaj movie svabodna razmaŭliać, jakija žyvuć praktyčna va ŭsich krainach svietu. I lik nośbitaŭ anhieĺskaj movy imkliva rascie, tak što heta liepšy varyjant dlia kamunikacyi ŭ praktyčna liuboj krainie — ad Paŭdniovaj Amieryki i da Kitaja.
  • Pa-druhoje, anhlijskaja vieĺmi prostaja ŭ zasvajenni, asabliva kali kazać ab bazavym uzroŭni viedaŭ, dastatkovym dlia boĺšasci nasieĺnictva krainy. Da taho ž dlia jaje vyvučennia, u tym liku i samastojnaha, josć nazapašany vializny abjom navučaĺnych materyjalaŭ.
Papuliarnasć moŭ pa koĺkasci zamiežnikaŭ, jakija ich vyvučajuć. Pa dadzienych Washington Post
  • Pa-treciaje, anhlijskaja mova zanadta surjozna adroznivajecca ad bielaruskaj, kab pahražać vyciesnić jaje ŭ paŭsiadzionnych znosinach. Padobnuju pahrozu ŭjaŭliajuć saboj poĺskaja i ruskaja movy, što ŭžo bylo raniej dakazana historyjaj. Alie anhlijskaja moža toĺki paŭplyvać na razviccio bielaruskaj movy, jak raniej akazvali ŭplyŭ niamieckaja i latyń, alie nijak nie zamianić jaje.
  • Pa-čacviortaje, kali paniaccie “ruskamoŭny” dahetuĺ zališnie palityzavana, to “anhlamoŭny” jak raz naadvarot ni da jakoj nacyi nie pryviazvaje navat na ŭzroŭni asacyjacyj. Heta paprostu niemahčyma, bo anhlamoŭnym moža być u roŭnaj stupieni i indus, i kitajec, i kanadziec, i naohul chto zaŭhodna.

Takim čynam, dlia reaĺnaha razviccia bielaruskaj movy nieabchodna farsiravać raspaŭsiud u pieršuju čarhu novaj mižnarodnaj movy znosin — anhieĺskaj.

I toĺki paslia raspaŭsiudžvannia viedaŭ anhieĺskaj u hramadstvie možna budzie kazać pra biazboĺnaje skaračennie ŭžyvannia ruskaj movy. Inakš my atrymajem surjoznaje padziennie ŭzroŭniu adukavanasci, abmiežavannie dostupu da viedaŭ, vykliučennie bielarusaŭ z hlabaĺnaha infarmacyjnaha abmienu. Z anhieĺskaj ža naadvarot adkryjecca dostup da značna boĺšaha abjomu infarmacyi, časciakom u aryhinalie — vieličezny krok napierad u razvicci nacyi.

Koĺkasć krain, dzie havorać na samych papuliarnych movach svietu. Pa dadzienych Washington Post

Adnak havorka pavinna isci nie prosta pra papuliaryzacyju anhieĺskaj movy. Dlia paspiachovaj intehracyi Bielarusi ŭ susvietnuju supoĺnasć jana pavinna atrymać aficyjny status movy mižnarodnych znosin. Heta pavinna aznačać, napryklad, što akramia ruskaha i bielaruskaha pavinien być jašče i pieraklad nacyjanaĺnaha zakanadaŭstva na anhieĺskuju, a čynoŭniki ŭ liubych instancyjach, dzie pry vykananni službovych abaviazkaŭ mahčymy kantakt z zamiežnikami, abaviazany valodać anhieĺskaj movaj — pačynajučy z palicyi i zakančvajučy mihracyjnymi ŭstanovami. Bo havorka pra adsutnasć moŭnych barjeraŭ pavinna być nie toĺki z “turystyčnymi” metami, alie i na ŭzroŭni doŭhačasovaha znachodžannia — nie toĺki hramadzianie Rasii, alie i inšyja zamiežniki, jakija žadajuć pryviezci ŭ krainu svaje kapitaly, viedy i vopyt, uzbahačajučy tym samym našu ekanomiku, navuku, kuĺturu, nie pavinnyja sutykacca na kožnym kroku z moŭnymi prabliemami. A heta dapamoža im paslia i bielaruskuju movu zasvoić.


Dalučajciesia da kamientaroŭ na Facebook i VK, a taksama da navin ab sviežych publikacyjach u Telegram. Pračytali sami — padzialiciesia z inšymi:

Prakamientavać