Pravily cyvilizavanaha vielasipiedysta

Zviestki ab prajavach uzajemnaj niepryjaznasci i bitvach piešachodaŭ z vielasipiedystami to za tratuar, to za vieladarožku ŭžo daŭno stali zvyklym kantentam stužak navin. Narod narakaje na ahrechi zakanadaŭstva, prabliemy z planiroŭkaj haradskich prastoraŭ i hetak daliej. Alie niaŭžo niama inšych sposabaŭ pazbiehnuć kanfliktaŭ?

Sapraŭdy, z zakanadaŭčym urehuliavanniem dadzienaha pytannia ŭ nas nie ŭsio dobra. Sami PDR da hetaha času chutčej pra aŭtamabili, a tema vielasipiedystaŭ i samakatčykaŭ praktyčna nie raskrytaja. Z časam heta, viadoma ž, vypraviać — dadaduć roznych pravilaŭ, abmiežavanniaŭ, farmuliovak i pradpisanniaŭ. Na darohach pavialičać koĺkasć slupkoŭ, znakaŭ, razmietki. Ci vyrašyć heta prabliemu? Pabačym.

Alie pakuĺ ja b chacieŭ napisać pra ŭsiaho try pravily, jakija nijak nie supiarečać ciapierašnim i budučym farmulioŭkam PDR. Jany prostyja i vidavočnyja, adnak sapraŭdy mohuć praduchilić iĺvinuju doliu kanfliktnych situacyj i inšych prabliem na vieladarožkach. Dyk voś… pravily cyvilizavanaha vielasipiedysta.

I. Znižaj chutkasć

Tak, u ciabie klasny šašejny vielasipied (aĺbo «rovar», kali tak boĺš padabajecca, pa nazvie niekali bujnoha brytanskaha vyrabnika). Na im tak i chočacca razahnacca da 30 km/h i vyšej, a nie pliescisia jak piensijanier. I vieladarožka takaja roŭnaja, z dobrym pakrycciom… Alie i na mašynie taksama pryjemna jezdzić 90 km/č i vyšej, adnak liudziej, jakija dazvaliajuć sabie takoje ŭ horadzie, apraŭdvać buduć chiba što im padobnyja. Viadoma, dlia aŭtamabiliaŭ isnujuć strohija abmiežavanni, kantroĺ chutkasci i surjoznaja adkaznasć za parušenni. Alie chiba abaviazkova i vielasipiedystam čakać žorstkich zahadaŭ, kab pavodzić siabie razumna? Inakš nijak?

Kosice Slovakia
Vieladarožka ŭ Košice (Slavakija). Abmiežavannie chutkasci 10 km/h. Fota: The Invisible Mag

Usio ž prosta: jedzieš pa horadu, a nie pa vielatreku — 10–20 km/h budzie calkam razumnym chutkasnym režymam. Nie bačyš liudziej vakol — možna paskorycca da 20 km/h. Bačyš liudziej napieradzie, navat kali jany nie znachodziacca na tvaim šliachu, zmianšaj chutkasć da toj, jakaja dazvolić paspieć svoječasova zreahavać. Niezaliežna ad taho, jakaja vydatnaja pad taboj vieladarožka, i nakoĺki ty ŭpeŭnieny, što nijakamu piešachodu na jaje ni ŭ jakim razie nieĺha. I pamiataj, što čym vyšej chutkasć, tym mienš mahčymasci svoječasova raspaznać niebiaspieku sutykniennia i zdziejsnić manieŭr. Potym budzie pozna.

II. Ustupaj darohu piešachodu

Tak, «jany nie pavinny chadzić pa vieladarožkach» i ŭsio takoje. Alie nie zabyvajsia, što tvaja vieladarožka časciej za ŭsio praviedziena nie pa prajeznaj častcy, a pa piešachodnaj zonie. Jak by pryhoža hetaja darožka ni byla prakladziena, pa fakcie jana na ich terytoryi. Sapraŭdy hetak ža, jak i aŭtamabiĺnyja prajezdy ŭ dvarovych prastorach — u piešachodaŭ pieravaha, a dlia kiroŭcaŭ abmiežavanni i abaviazak być uvažlivymi. Navat z ulikam bardziuraŭ, asfaĺtavanaha pakryccia i inšych atrybutaŭ «heta dlia aŭtamabiliaŭ».

I samaje haloŭnaje: navat kali piešachod budzie prama pa centry darožki isci, a vy na jaho najedziecie, adkaznasć niesci ŭsio roŭna vam. Toĺki kali nie zmožacie daviesci, što čalaviek skoknuŭ pad koly ŭ samy apošni momant, pazbaviŭšy kiroŭcu ŭsiakaj mahčymasci paspieć zreahavać. Liubomu aŭtamabilistu heta daŭno viadoma: «Adkaznasć za škodu, pryčynienuju dziejnasciu, jakaja stvaraje padvyšanuju niebiaspieku dlia navakoĺnych liudziej».

«Jurydyčnyja asoby i hramadzianie, dziejnasć jakich zviazana z padvyšanaj niebiaspiekaj dlia navakoĺnych (vykarystannie transpartnych srodkaŭ, miechanizmaŭ, eliektryčnaj enierhii vysokaj napruhi, atamnaj enierhii, vybuchovych rečyvaŭ, mocnadziejnych jadaŭ i t.p.; ažycciaŭliennie budaŭničaj i inšaj, zviazanaj z joju dziejnasci i inš.), abaviazany pakryć škodu, pryčynienuju krynicaj padvyšanaj niebiaspieki, kali nie dakažuć, što škoda ŭznikla z pryčyny niepieraadoĺnaj sily abo namieru paciarpielaha».

Artykul 948 HK RB.

I nie treba narakać na hlupstva miascovaha zakanadaŭstva — u Rasii i Ukrainie josć analahičnyja artykuly. Heta ŭvohulie calkam zvyčajnyja ŭ sučasnym sviecie normy hramadzianskaha prava. I normy nasamreč razumnyja. Bo heta vaša asabistaje rašennie siesci za ruĺ, uziać sabaku ci jašče jak-niebudź stać patencyjnaj pahrozaj navakoĺnym liudziam, značyć i adkaznasć za nastupstvy taksama na vas. I nijakaje «ja jechaŭ pa pravilach, a jon parušaŭ» navat zmiakčaĺnaj akaličnasciu nie paslužyć. Bo heta ŭžo voblasć nie PDR, a Hramadzianskaha kodeksa. Mienavita tamu dobry aŭtamabilist skinie chutkasć, navat kali piešachod pierachodzić abo zbirajecca pierajsci darohu ŭ nienaliežnym miescy — liepš padstrachavacca i navat sastupić, kali daviadziecca, alie nie psavać sabie žyccio.

Različvać na toje, što vielasipied u sudzie mohuć nie pryznać krynicaj padvyšanaj niebiaspieki, taksama nie varta. Tym boĺš, kali aktyvisty vielaruchu naadvarot nastojvajuć, što heta transpartny srodak. A kali sprava nie abydziecca liohkimi paškodžanniami, da vielasipiedysta moža być prymienieny i artykul Kryminaĺnaha kodeksa: «Pryčyniennie ciažkaha ci mienš ciažkaha cialiesnaha paškodžannia pa nieasciarožnasci» (art. 155 KK RB). Tam užo i da dvuch hadoŭ abmiežavannia voli. I nijakaje «ja jechaŭ pa pravilach» nie vyratuje, bo pravily darožnaha ruchu nijak nie admianiajuć Kryminaĺny kodeks. Pamiatajcie pra heta, kali bačycie idučaha pierad vami pa vieladarožcy piešachoda. Vy nie tramvaj, vy zdoĺnyja abjechać. I vy pavinny jechać tak, kab paspieć abjechać. Heta ŭ vašych ža intaresach.

III. Pavodź siabie kuĺturna

Vietlivasć harady biare. A ŭsiakaje «pravučyŭ» — heta nie adnaŭliennie spraviadlivasci, a eliemientarnaje chamstva i administracyjnaje pravaparušennie. U liepšym vypadku piešachod zatoić kryŭdu na vielasipiedystaŭ, vypliuchnuŭšy jaje pry mahčymasci na kaho-niebudź inšaha. U horšym vypadku budziecie adkazvać pierad zakonam.

Navat kali piešachod zahliadzieŭsia, zazievaŭsia, zadumaŭsia, — uspomnicie, što vy taksama tak časam robicie. I navat kali piešachod «asmieliŭsia» zajsci na častku tratuara, vydzielienuju dlia vielasipiedaŭ, — nie zabyvajcie, što i vam samomu davodzicca časam jezdzić pa piešachodnych darožkach. Na vas ža nie hliadziać z nianavisciu ŭ styli «jak jon asmieliŭsia?!». Usio ž pry ŭzajemnaj pavazie i hatoŭnasci sastupić inšamu my možam abychodzicca i zusim biez znakaŭ, aharodž, abmiežavanniaŭ. I nie treba čakać vietlivasci i pavahi «spačatku ad ich» — zrabicie pieršy krok. Budźcie liepš za inšych.

Shared Street NYC
Ahuĺnaja prastora (anhl. shared space) — novaja kancepcyja darožnaha ruchu, zakliučajecca ŭ tym, što aŭtamabili, vielasipiedysty i piešachody vykarystoŭvajuć adnu i tuju ž brukavanuju prastoru biez znakaŭ i razmiežavanniaŭ. Fota dlia prykladu padobnaj vulicy ŭziata z aficyjnaha Twitter akaŭnta Departamienta transparta horada New York. Abmiežavannie chutkasci na darožnym znaku: 8 km/h

My ŭsie liudzi. I my ŭsie pieršapačatkova tak ci inakš zjaŭliajemsia piešachodami — u hetym naša roŭnasć. I nijaki transpartny srodak nie pavinien davać jakich-niebudź pryviliejaŭ, niachaj heta budzie samakat ci braniravany limuzin. Siesci za ruĺ heta naadvarot u pieršuju čarhu adkaznasć. A liuby kiroŭca znoŭ stanie ŭsio tym ža piešachodam, jak toĺki spiešycca. Ničym nie horš za inšych piešachodaŭ. Davajcie pamiatać ab hetym i žyć družna.


Dalučajciesia da kamientaroŭ na Facebook i VK, a taksama da navin ab sviežych publikacyjach u Telegram. Pračytali sami — padzialiciesia z inšymi:

Prakamientavać