Byvaj, zbroja! Nie treba vajennych paradaŭ na 9 maja

Tak, ja suprać vajennaha paradu na 9 maja. Ni ciapier, kali sviet achapila pandemija respiratornaha virusa, ni ŭ nastupnyja hadaviny zaviaršennia Druhoj susvietnaj vajny ŭ Jeŭropie.

Nie, ja nie chipi-pacyfist i naohul nie suprać paradaŭ. Krainie patrebnaja narmaĺnaja sučasnaja armija, a armii patrebna mahčymasć čas ad času “pakrasavacca.” Dy i tryumf paslia zdabytaj pieramohi — taksama tradycyja jašče z časoŭ Rymskaj Respubliki. Parad Pieramohi ŭ 1945 byŭ tym samym Tryumfam — doŭhačakanym i zaslužanym.

Parad Pieramohi 24 červienia 1945 hoda. Cyrymonija paviaržennia varožych sciahoŭ (ŭziata z tradycyi tryŭmfaŭ Staražytnaha Rymu)

Alie navat u vajaŭničych rymlian tryŭmfaĺnaje šescie pieramožnaj armii bylo razavaj padziejaj. I navat u SSSR da 1965 hoda (Brežnieŭskaj zastojnaj epochi) vajennych “Paradaŭ Pieramohi” na 9 maja nie pravodzili. A rehuliarna vychvaliacca zbrojaj u hadavinu zaviaršennia najboĺš kryvapralitnaj za ŭsiu historyju čalaviectva vajny — heta tym boĺš, miakka kažučy, niedarečna. Da taho ž mienavita militarysckija nastroi i ŭpeŭnienasć u tym, što zbrojaj možna “vysviatliać adnosiny,” stali tady pryčynaj miĺjonaŭ smierciaŭ pa ŭsim sviecie. Tak ci nie mirnymi mierapryjemstvami varta adznačać hetuju datu? Biez demanstracyi srodkaŭ masavaha zabojstva tym, chto cudam vyžyŭ u tuju vajnu, a taksama i tym, chto navat nie viedaje tolkam, što značyć vajna.

Bo inakš u niekatorych na ŭsiu halavu patryjatyčna nastrojenych jašče i idyjockija “možam paŭtaryć” dumki zjaŭliajucca.

Niesumnienna, hetaja vajna sapraŭdy pakinula ciažki šnar u historyi praktyčna kožnaj siamji. U tym liku i majoj. Moj dzied zahinuŭ u 1941 hodzie — byŭ rasstraliany niemcami. A moj baćka dziciem pieražyŭ doŭhija try hady akupacyi, paslia čaho padziei tych hadoŭ snilisia jamu ŭ kašmarach ŭsio astatniaje žyccio. Zakanamierna, što ŭ daliokim mai 1945 hoda navina ab zaviaršenni vajny vyklikala niejmaviernuju chvaliu emocyjaŭ. Alie zaraz chiba mohuć liudzi ščyra adčuvać radasć z nahody padziei, jakaja adbylasia 75 hadoŭ tamu? My nie žyli ŭ tuju vajnu, i dlia nas niemcy z itaĺjancami, balharami, rumynami, vienhrami, finami, japoncami — nie “katy fašysty,” a zvyčajnyja liudzi, takija ž, jak i my. Šmat u čym navat liepš za nas. Hanarycca tym, što 75 hadoŭ tamu našy prodki pieramahli ich prodkaŭ? JA liepš budu hanarycca tym, što ich naščadki žyvuć mirna. U hetym nie budzie ni kryvadušnasci, ni faĺšy, ni prapahandy mižnacyjanaĺnaj varožasci.

Dy i skazać, što “9 maja vsio skončylasia,” u liubym vypadku nieĺha. Nie tamu, što ŭ mai 1945-ha jašče nie sklala zbroju Japonija, a z-za raspačataj nieŭzabavie novaj susvietnaj vajny — Chalodnaj. Z-za savieckaj akupacyi “vyzvalienych” krain Uschodniaj Jeŭropy — z nasadženniem tatalitarnaj idealohii, kalabaracyjanisckimi maryjanetkavymi režymami, represijami niazhodnych, žorstkim padaŭlienniem pratestaŭ. Naša armija pryjšla ŭ hetyja krainy… i zastalasia tam. Navat ciapier niamala tych, chto znachodzić hetamu apraŭdannie i “chaj jašče dziakuj skažuć” — tlumačać faktam vyzvaliennia ad hiermanskaj akupacyi niejkaje “prava” na akupacyju savieckuju. Na žaĺ, mnohich trahiedyja Druhoj susvietnaj vajny ničomu nie navučyla da hetaha času. I heta sumna.

“Pražskaja viasna,” Čechaslavakija, 1968

Tak što chaj 9 maja budzie ŭ pieršuju čarhu dniom miru i dniom pamiaci dziesiatkaŭ miĺjonaŭ achviaraŭ vialikadziaržaŭnaj hanarlivasci i ašalielaha militaryzmu, jakija zahinuli ŭ žudasnaj miasasiečcy, ruchajemaj siaredniaviečnymi ambicyjami, fobijami, komplieksami i zababonami. Hetyja achviary niama sensu dzialić pa nacyjanaĺnasci, uradu i inšym “znakam adrozniennia” na jakich-niebudź “svaich” i “čužych.” Pieramoha? Druhaja susvietnaja vajna sama pa sabie byla zrujnavaĺnaj parazaj dlia čalaviečaj cyvilizacyi, i pieramožcaŭ paslia jaje nie bylo. Niejmaviernymi namahanniamii z vieličeznymi stratami liudzi zaviaršyli palychaŭšaje šesć hadoŭ planietarnaje varjactva. I tresci z takoj nahody zbrojaj pavinna być nieprymaĺna.


Dalučajciesia da kamientaroŭ na Facebook i VK, a taksama da navin ab sviežych publikacyjach u Telegram. Pračytali sami — padzialiciesia z inšymi:

Prakamientavać